Υπάρχουν στιγμές που καταλαβαίνεις ότι κάτι δεν πάει καλά — όχι επειδή το διάβασες κάπου, αλλά επειδή το ζεις.
Μία τέτοια στιγμή ήταν όταν αποφασίσαμε να αφήσουμε το κινητό της 12χρονης κόρης μου στο σπίτι για να πάμε κάπου όλοι μαζί οικογενειακά μία βόλτα..
Δεν ήταν μια μεγάλη απόφαση.
Και όμως, η αντίδραση ήταν σαν να αφαιρούσαμε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα απλό αντικείμενο.
Και εκεί αρχίζεις να αναρωτιέσαι:
👉 Είναι θέμα ορίων;
👉 Είναι θέμα χαρακτήρα;
👉 Ή είναι κάτι πιο βαθύ;
Πριν λίγους μήνες, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τη χρήση social media σε παιδιά κάτω των 16.
Την ίδια στιγμή, στις ΗΠΑ, ένα δικαστήριο αποφάσισε ότι εταιρείες όπως η Meta και η Google φέρουν ευθύνη για τον εθισμό που δημιουργούν οι πλατφόρμες τους σε ανήλικους χρήστες.
Για πρώτη φορά, δεν κατηγορείται απλώς το περιεχόμενο.
Κατηγορείται ο σχεδιασμός.
Και κάπου εδώ, η συζήτηση αλλάζει.
Για χρόνια μιλούσαμε για:
- screen time
- όρια
- γονικό έλεγχο
Αλλά ίσως κάναμε την λάθος ερώτηση.
Δεν είναι μόνο:
“Πόσο χρόνο περνάει ένα παιδί στο κινητό;”
Είναι:
“Σε τι είδους περιβάλλον βρίσκεται όταν είναι εκεί;”
Τα social media δεν είναι ουδέτερα.
Είναι σχεδιασμένα για:
- να σε κρατάνε όσο περισσότερο γίνεται
- να σου δίνουν μικρές δόσεις επιβεβαίωσης
- να δημιουργούν την ανάγκη να επιστρέψεις
Infinite scroll.
Notifications.
Αλγόριθμοι που σε “μαθαίνουν”.
Δεν είναι τυχαία.
Τις προάλες είδα το The Social Dilemma — ένα ντοκιμαντέρ που εξηγεί πώς έχουν σχεδιαστεί οι πλατφόρμες για να κρατούν την προσοχή μας.
Και συνειδητοποίησα ότι πολλά από αυτά που θεωρούμε “κακή χρήση”, ίσως δεν είναι τελικά θέμα χρήσης.
Και τότε προκύπτει το πραγματικό ερώτημα:
Μπορείς να λύσεις ένα πρόβλημα σχεδιασμού με απαγόρευση;
Ίσως ναι, σε έναν βαθμό.
Αλλά μάλλον όχι ουσιαστικά.
Γιατί αυτό που βλέπουμε ήδη είναι ότι τα παιδιά δεν σταματούν.
Απλώς βρίσκουν άλλους τρόπους.
Και όταν κάτι μετακινείται στο “κρυφό”, γίνεται πιο δύσκολο να το καταλάβεις, να το συζητήσεις, να το διαχειριστείς.
Και κάπου εδώ, η ευθύνη δεν είναι μόνο των παιδιών.
Ούτε μόνο των γονιών.
Είναι και δική μας.
Όσων δουλεύουμε μέσα σε αυτό το περιβάλλον.
Στη δουλειά μου, δημιουργώ περιεχόμενο για social media.
Και τα τελευταία χρόνια βλέπω όλο και πιο καθαρά μια σύγκρουση:
Από τη μία:
👉 “κάνε κάτι που να τραβήξει attention”
👉 “κράτα τον χρήστη όσο περισσότερο γίνεται”
Από την άλλη:
👉 “τι αφήνει αυτό στον άνθρωπο που το βλέπει;”
Ίσως τελικά το πρόβλημα δεν είναι τα social media.
Είναι το πώς μάθαμε να τα χρησιμοποιούμε.
Και το πώς μάθαμε να τα σχεδιάζουμε.
Και ίσως — αυτό που έρχεται τώρα — δεν είναι το τέλος των social media.
Είναι το τέλος μιας εποχής όπου το engagement ήταν ο μοναδικός στόχος.
Γιατί αν κάτι αλλάζει αυτή τη στιγμή, δεν είναι οι πλατφόρμες.
Είναι η συνείδηση γύρω από αυτές.
Kάπου εκεί όμως υπάρχει μια νέα ευθύνη.
Να δημιουργούμε περιεχόμενο που:
- δεν βασίζεται μόνο στο περιεχόμενο που σε κρατάει χωρίς να το καταλάβεις
- δεν χρειάζεται να σε “κρατήσει” με κάθε κόστος
- αλλά έχει λόγο να υπάρχει
Ίσως τελικά το θέμα δεν είναι να απομακρυνθούμε από τα social media.
Αλλά να μάθουμε να τα χρησιμοποιούμε αλλιώς.
